Σκηνοθεσία: Βιμ Βέντερς

Σενάριο: Joe Gores, Dennis O’Flaherty, Thomas Pope, Ross Thomas

Παίζουν: Φρέντερικ Φόρεστ, Πίτερ Μπόιλ, Μαριλού Χένερ, Λίντια Λέι

Παραγωγή: ΗΠΑ

Διάρκεια: 1 ώρα 37 λεπτά

Η αναζήτηση μιας κινέζας ηθοποιού του καμπαρέ μέσα από τις γραμμές του «μαύρου μυθιστορήματος» του περίφημου συγγραφέα Ντάσιελ Χάμετ.

Ο Βιμ Βέντερς σκηνοθετεί την πρώτη του ταινία επί αμερικανικού εδάφους και μάλιστα σε παραγωγή του Φράνσις Φορντ Κόπολα. Πρέπει να ήταν μια τραυματική εμπειρία για τον γερμανό δημιουργό καθώς το στούντιο και ο ίδιος ο Κόπολα απογοητεύτηκαν από το αποτέλεσμα και επανέλαβαν ένα πολύ μεγάλο μέρος των γυρισμάτων, με συνέπεια η ταινία να μείνει μετέωρη ανάμεσα στους δύο σκηνοθέτες. Ο Βέντερς με το μικρού μήκους φιλμ Reverse Angle επιχείρησε να ρίξει φως στις μεταξύ τους διαμάχες ενώ πρόσφατα δήλωσε ότι ο ίδιος σκηνοθέτησε την ταινία.

Και μέσα σε όλα αυτά ένα θέμα που ακούγεται ίσως σε δεύτερη φωνή μέσα στο Hammett είναι αυτό της ταυτότητας. Πολλές φορές ο Χάμετ προσφωνείται Σαμ, αφού ο μόνιμος ήρωάς του λέγεται Σαμ Σπέιντ. Όταν η φίλη του τον ρωτά ποιός Χάμετ μιλάει: ο συγγραφέας ή ο ντετέκτιβ, εκείνος απαντά ότι είναι ο Χάμετ ο ηλίθιος. Η κινέζα ηθοποιός του καμπαρέ σκηνοθετεί την αυτοκτονία της, με τον Χάμετ να αντιλαμβάνεται την απάτη από «τις χοντρές της γάμπες». Αν συνδυάσουμε και την χαμένη ταυτότητα του δημιουργού της ταινίας έχουμε μια τέλεια εφαρμογή τής αλληλοεπικάλυψης μύθου και πραγματικότητας που έτσι κι αλλιώς εντοπίζεται στο σώμα της ταινίας.

Έχει ενδιαφέρον το γεγονός πως ο Βέντερς σκηνοθέτησε άλλες δύο ταινίες μέχρι να λυθούν οι διαφορές με τον Κόπολα. Το Nick’s MovieLightning Over Water) και την Κατάσταση των Πραγμάτων. Και οι δύο αυτές ταινίες έχουν να κάνουν με την καλλιτεχνική δημιουργία. Έτσι και το Hammett πραγματεύεται τη διαδικασία μέσω της οποίας ο συγγραφέας Χάμετ αντλεί εμπειρίες και βιώματα από τον ντετέκτιβ Χάμετ ώστε να συγγράψει τα μεγάλης αξίας αστυνομικά «μαύρα» μυθιστορήματά του που έθεσαν τις βάσεις των φιλμ νουάρ. Εξάλλου και το Hammett είναι ένα νεονουάρ, ή ακόμα καλύτερα ένα μετανουάρ, έτσι όπως φετιχιστικά εντάσσει μοτίβα του νουάρ σε όλα τα επίπεδα της κινηματογραφικής δημιουργίας. Καθρέφτες, σκάλες καδραρισμένες στραβά, δραματικά κοντρ πλονζέ πρωτοστατούν και προσδίδουν την απαιτούμενη ένταση.

Ο Χάμετ δημιουργεί την πλοκή του μυθιστορήματος όμως ένας από τους χαρακτήρες του μένει ανικανοποίητος με το τέλος και έτσι επεμβαίνει για να το αλλάξει. Μια πανέξυπνη ιδέα, μια εξαιρετική ταινία στην οποία κυρίαρχο ρόλο παίζει το στιλ. Ο τρόπος με τον οποίο ανάβει το τσιγάρο του ο Χάμετ, η προφορά της κινέζας ηθοποιού του καμπαρέ, οι τρυπημένοι από τις γρίλιες των παραθύρων πρωταγωνιστές, το γυάλινο δάπεδο στην εκπληκτική σκηνή της βιβλιοθήκης πλαισιώνουν την ευφυή σύλληψη της ταινίας. Όχι μόνο αυτά όμως καθώς ειδική αναφορά αξίζει στους Φρέντερικ Φόρεστ, Πίτερ Μπόιλ, Μαριλού Χέννερ και Λίντια Λέι που ερμηνεύουν τους ρόλους τους σαν να έχουν ξεπηδήσει από βιβλίο τού Χάμετ.

Ανδρέας Άννινος

Leave a comment